Hợp đồng mua bán ô tô, xe máy có cần công chứng?

        Hợp đồng mua bán xe là một trong những giấy tờ pháp lý diễn ra rất là phổ biến trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta. Những câu hỏi liên quan đến hoạt động mua bán xe khá là phổ biến. Một trong số đó là hình thức hợp pháp của hợp đồng mua bán xe theo quy định của pháp luật hiện hành. Vậy hợp đồng mua bán xe có phải công chứng hay không? Hãy theo dõi bài viết dưới đây của Luật Bắc Dương để biết thêm thông tin chi tiết.

I. Hợp đồng mua bán xe ô tô cũ có bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực không ?

      Căn cứ Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự như sau:

      “Điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự:

       Hình thức của giao dịch dân sự là điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự trong trường hợp luật có quy định.

       Trường hợp luật quy định giao dịch dân sự phải được thể hiện bằng văn bản có công chứng, chứng thực, đăng ký thì phải tuân theo quy định đó.”

       Như vậy, trong những trường hợp mà pháp luật yêu cầu giao dịch dân sự phải công chứng, chứng thực thì các chủ thể buộc phải tiến hành thủ tục công chứng, chứng thực hợp đồng chuyển nhượng theo đúng quy định

       Theo đó, căn cứ theo khoản 2 Điều 8 Thông tư 58/2020/TT-BCA quy định về giấy tờ chuyển quyền sở hữu xe phải gồm một số những giấy tờ sau:

      “b) Giấy bán, cho, tặng xe của cá nhân có xác nhận công chứng”

      Giấy tờ chuyển quyền sở hữu xe bao gồm các loại giấy tờ được quy định tại khoản 2 Điều 8 nêu trên. Trong đó có giấy bán, cho, tặng xe của cá nhân có xác nhận công chứng hoặc xác nhận của cơ quan, tổ chức,… Do đó, hợp đồng mua bán xe ô tô, xe máy bắt buộc phải được công chứng để có hiệu lực pháp lý.

>>> Tham khảo ngay: Trình tự, thủ tục khai nhận di sản thừa kế đối với di sản là Bất động sản

II. Hậu quả pháp lý của việc không công chứng hợp đồng mua bán xe ô tô, xe máy.

      Căn cứ Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu như sau:

      “Hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu:

       1. Giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao dịch được xác lập.

       2. Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.”

       Theo đó, hợp đồng mua bán xe ô tô không công chứng sẽ bị vô hiệu do vi phạm quy định về hình thức của hợp đồng. Khi hợp đồng vô hiệu thì bạn của bên bán có nghĩa vụ hoàn trả lại số tiền bên mua đã trả ban đầu, bên mua cũng phải có nghĩa vụ hoàn trả lại phương tiện. Đồng thời, bên nào gây thiệt hại thì có nghĩa vụ bồi thường.

       Tuy nhiên, trong một số trường hợp nhất định, pháp luật vẫn thừa nhận hiệu lực pháp lý của hợp đồng mua bán xe không được công chứng theo đúng quy định. Cụ thể, khoản 2 điều 129 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

      “Giao dịch dân sự đã được xác lập bằng văn bản nhưng vi phạm quy định bắt buộc về công chứng, chứng thực mà một bên hoặc các bên đã thực hiện ít nhất hai phần ba nghĩa vụ trong giao dịch thì theo yêu cầu của một bên hoặc các bên, Tòa án ra quyết định công nhận hiệu lực của giao dịch đó. Trong trường hợp này, các bên không phải thực hiện việc công chứng, chứng thực”

       Do vậy, trong trường hợp hợp đồng mua bán xe không được công chứng nhưng bên bán hoặc bên mua đã thực hiện được ⅔ nghĩa vụ của mình trong hợp đồng như thanh toán tiền mua xe hoặc giao xe thì giao dịch dân sự này vẫn được công nhận hiệu lực. Tuy nhiên, để được công nhận hiệu lực của hợp đồng và tiến hành thủ tục sang tên, các bên phải thông qua quá trình tố tụng và bản án, quyết định công nhận hiệu lực giao dịch dân sự của Tòa án. Quá trình này sẽ phát sinh thêm nhiều thời gian và chi phí cho các bên liên quan.

>>> Tham khảo ngay: Sính lễ cưới là tài sản chung hay tài sản riêng theo Luật Hôn nhân và Gia đình?

III. Thủ tục công chứng hợp đồng mua bán xe

      Căn cứ Điều 40, 41 Luật Công chứng 2014, thủ tục công chứng hợp đồng mua bán xe được tiến hành như sau:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ

       Người có nhu cầu công chứng cần chuẩn bị 01 bộ hồ sơ yêu cầu công chứng, gồm các giấy tờ sau đây:

      – Phiếu yêu cầu công chứng, trong đó có thông tin về họ tên, địa chỉ người yêu cầu công chứng, nội dung cần công chứng, danh mục giấy tờ gửi kèm theo; tên tổ chức hành nghề công chứng, họ tên người tiếp nhận hồ sơ yêu cầu công chứng, thời điểm tiếp nhận hồ sơ;

      – Dự thảo hợp đồng (đối với trường hợp hợp đồng đã được soạn thảo sẵn);

      – Bản sao giấy tờ tùy thân của người yêu cầu công chứng (Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân của 02 vợ chồng bên bán, bên mua. Nếu độc thân thì có Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân);

      – Bản sao giấy đăng ký xe;

      – Bản sao đăng kiểm xe (đối với ô tô);

      (Bản sao là bản chụp, bản in hoặc bản đánh máy có nội dung đầy đủ, chính xác như bản chính và không phải chứng thực).

      Ngoài bản sao, cần mang tất cả giấy tờ bản chính để công chứng viên đối chiếu.

Bước 2: Nộp hồ sơ

      Văn phòng công chứng nhận hồ sơ sẽ kiểm tra, nếu thấy đủ điều kiện thì sẽ nhận hồ sơ, nếu thiếu sẽ yêu cầu bổ sung hoặc chối từ tiếp nhận nếu không đủ điều kiện công chứng theo Luật định.

>>> Tham khảo ngay: Con sinh ra nhờ mang thai hộ được phân chia tài sản như thế nào theo Pháp luật về thừa kế?

Bước 3: Tiến hành công chứng

      Trường hợp hợp đồng do 02 bên soạn sẵn, công chứng viên kiểm tra dự thảo hợp đồng; nếu trong dự thảo có điều khoản vi phạm pháp luật, trái đạo đức xã hội, đối tượng của hợp đồng không phù hợp với quy định của pháp luật thì công chứng viên phải chỉ rõ cho người yêu cầu công chứng để sửa chữa. Trường hợp người yêu cầu công chứng không sửa chữa thì công chứng viên có quyền từ chối công chứng.

     Trường hợp văn phòng công chứng soạn thảo hợp đồng thì ngay sau khi nhận đủ hồ sơ, công chứng viên sẽ tiến hành soạn thảo hợp đồng.

     Người yêu cầu công chứng tự đọc lại dự thảo hợp đồng hoặc công chứng viên đọc cho người yêu cầu công chứng nghe theo đề nghị của người yêu cầu công chứng.

     Nếu người yêu cầu công chứng đồng ý toàn bộ nội dung trong dự thảo hợp đồng thì ký vào từng trang của hợp đồng. Công chứng viên yêu cầu người yêu cầu công chứng xuất trình bản chính của các giấy tờ trong hồ sơ để đối chiếu trước khi ghi lời chứng, ký vào từng trang của hợp đồng, giao dịch.

Bước 4: Nộp lệ phí và nhận hợp đồng công chứng

      Người đề nghị công chứng hoặc một trong các bên nộp lệ phí, thù lao công chứng, nhận hợp đồng đã công chứng.

      Như vậy, giao dịch mua bán ô tô hay xe máy cần đáp ứng các điều kiện liên quan đến nội dung và chủ thể xác lập hợp đồng tương ứng với hợp đồng mua bán tài sản. Bên cạnh đó hợp đồng mua bán ô tô cần thực hiện thủ tục công chứng thì mới đảm bảo yêu cầu của pháp luật về hình thức để hợp đồng có hiệu lực pháp lý.