NGHỊ ĐỊNH 281/2026/NĐ-CP SỬA ĐỔI QUY ĐỊNH XỬ PHẠT HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI TỪ NGÀY 31/8/2026

1. Tin tức pháp lý

Ngày 31/8/2026, Nghị định 281/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 123/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Văn bản này ban hành nhằm kịp thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn áp dụng pháp luật, đồng thời tăng cường tính kỷ cương và đảm bảo sự đồng bộ với hệ thống pháp luật đất đai hiện hành.

Điểm trọng tâm của quy định mới tập trung vào việc chuẩn hóa mức phạt đối với hành vi không đăng ký biến động, bổ sung hệ thống biện pháp khắc phục hậu quả và làm rõ cơ chế xác định số lợi bất hợp pháp thu được do vi phạm.

2. Quy định pháp luật

Căn cứ khoản 2 Điều 16 Nghị định 123/2024/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 281/2026/NĐ-CP), hành vi không thực hiện đăng ký biến động đất đai theo quy định tại các điểm a, b, i, k, l, m và q khoản 1 Điều 133 Luật Đất đai 2024 sẽ bị xử phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng. Quy định xử phạt này loại trừ đối với trường hợp nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận theo Điều 127 Luật Đất đai 2024.

Bên cạnh hình thức phạt tiền, Nghị định 281/2026/NĐ-CP mở rộng và quy định cụ thể các biện pháp khắc phục hậu quả. Người vi phạm có thể bị buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất, khôi phục hiện trạng mốc địa giới hành chính, thực hiện lại thủ tục hành chính về đất đai hoặc nộp lại các giấy tờ, tài liệu bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch nội dung. Đồng thời, Nghị định quy định chi tiết nguyên tắc truy thu toàn bộ số lợi bất hợp pháp có được từ việc sử dụng đất vi phạm vào ngân sách nhà nước, áp dụng cơ chế phân chia đều nghĩa vụ nếu có nhiều chủ thể cùng vi phạm trên một thửa đất và cho phép khấu trừ các khoản tiền đã nộp trước đó. Ngoài ra, văn bản bổ sung thẩm quyền xử phạt của Thanh tra chuyên ngành và lực lượng Công an nhân dân đối với các vi phạm liên quan đến đất quốc phòng, an ninh, bảo đảm tính thống nhất với Nghị định 189/2025/NĐ-CP.

Các trường hợp bắt buộc phải đăng ký biến động theo khoản 1 Điều 133 Luật Đất đai 2024 bao gồm: chuyển đổi, chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho, góp vốn, cho thuê lại đất trong dự án hạ tầng; chuyển nhượng dự án; thay đổi tên, thông tin nhân thân, ranh giới, kích thước, diện tích thửa đất; đăng ký hoặc biến động tài sản gắn liền với đất; chuyển mục đích sử dụng đất; thay đổi thời hạn, hình thức giao đất, cho thuê đất, nộp tiền sử dụng đất; chia, tách, sáp nhập quyền sử dụng đất; thay đổi theo kết quả hòa giải, bản án, quyết định của Tòa án hoặc xử lý nợ thế chấp; xác lập, thay đổi, chấm dứt quyền đối với thửa đất liền kề; thay đổi quyền đối với công trình ngầm và các trường hợp cấp đổi, cấp lại Giấy chứng nhận hay thế chấp quyền sử dụng đất.

3. Đánh giá

Dưới góc nhìn pháp lý, việc Chính phủ ban hành Nghị định 281/2026/NĐ-CP thể hiện tư duy quản lý nhà nước ngày càng sâu sát và định lượng chi tiết đối với các hành vi vi phạm về đất đai. Việc ấn định mức xử phạt rõ ràng đối với hành vi chậm hoặc không đăng ký biến động giúp minh bạch hóa chế tài, hạn chế sự tùy nghi của cơ quan có thẩm quyền trong quá trình lập biên bản và ra quyết định xử phạt.

Đặc biệt, cơ chế xác định số lợi bất hợp pháp và các biện pháp khắc phục hậu quả mang tính triệt để, đảm bảo nguyên tắc không chủ thể nào được hưởng lợi từ hành vi vi phạm pháp luật. Việc bổ sung thẩm quyền cho lực lượng Công an và Thanh tra trong xử lý vi phạm đất an ninh, quốc phòng giúp siết chặt công tác bảo vệ quỹ đất đặc thù, tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ trống địa bàn quản lý.

4. Kết luận

Đăng ký biến động đất đai là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc nhằm bảo đảm tính chính xác của cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia và bảo vệ quyền sở hữu, sử dụng hợp pháp của người dân.

Qua sự kiện này, người dân và các tổ chức kinh tế khi thực hiện các giao dịch như chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế, thế chấp hoặc khi có sự thay đổi về thông tin nhân thân, ranh giới thửa đất cần chủ động kê khai và hoàn tất thủ tục đăng ký biến động trong thời hạn 30 ngày theo quy định. Việc tuân thủ nghiêm túc không chỉ giúp tránh được rủi ro bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 281/2026/NĐ-CP mà còn bảo đảm giá trị pháp lý tối thượng cho tài sản của mình.

Trên đây là tin tức pháp lý mà Luật Bắc Dương tổng hợp và cập nhật. Chân thành cảm ơn Quý độc giả đã quan tâm theo dõi!

Ân Quang – 21/08/2026

Nguồn: Luật Đất đai 2024, Nghị định 281/2026/NĐ-CP, Nghị định số 123/2024/NĐ-CP, Nghị định 189/2025/NĐ-CP và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan.

Zalo tư vấn pháp luật MIỄN PHÍ: https://zalo.me/0903208938