CHỒNG ĐANG CHẤP HÀNH ÁN PHẠT TÙ: VỢ CÓ ĐƯỢC ĐƠN PHƯƠNG LY HÔN VÀ YÊU CẦU CHIA TÀI SẢN KHÔNG?

1. Tình huống pháp lý

Năm 2022, chị Thanh và anh Hoàng kết hôn và có với nhau 01 con chung. Trong thời gian chung sống, hai vợ chồng cùng tạo lập được một căn nhà gắn liền với đất tại thị xã Đông Triều (tỉnh Quảng Ninh) trị giá khoảng 2,5 tỷ đồng và một khoản tiền tiết kiệm 400 triệu đồng đứng tên chị Thanh. Đầu năm 2025, anh Hoàng bị Tòa án tuyên phạt 06 năm tù về tội cố ý gây thương tích và hiện đang chấp hành án phạt tù tại Trại giam Hoàng Tiến.

Do cuộc sống hôn nhân trước đó đã có nhiều mâu thuẫn, nay anh Hoàng vướng vào vòng lao lý khiến chị Thanh phải một mình gánh vác việc nuôi con nhỏ và trả nợ. Tháng 08/2026, chị Thanh muốn nộp đơn xin ly hôn để ổn định cuộc sống nhưng lo lắng anh Hoàng đang ở trong trại giam thì Tòa án có thụ lý giải quyết không. Đồng thời, chị Thanh thắc mắc liệu mình có quyền yêu cầu Tòa án chia đôi căn nhà và số tiền tiết kiệm hay không, và thủ tục lấy ý kiến, hòa giải đối với người đang đi tù sẽ được Tòa án thực hiện thế nào.

Chị Thanh tìm đến Luật Bắc Dương nhờ tư vấn quy trình pháp lý.

2. Quy định pháp luật

Việc giải quyết yêu cầu ly hôn đơn phương và phân chia tài sản chung khi một bên vợ hoặc chồng đang chấp hành án phạt tù là trường hợp tố tụng đặc biệt, chịu sự điều chỉnh trực tiếp bởi Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.

Đối với quyền đơn phương xin ly hôn khi chồng đang chấp hành án phạt tù, căn cứ Điều 51 và Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, vợ hoặc chồng đều có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn đơn phương. Thứ nhất, việc một bên đang chấp hành án phạt tù không làm mất đi quyền yêu cầu ly hôn của bên còn lại, Tòa án vẫn thụ lý giải quyết theo thủ tục chung mà không phụ thuộc vào việc người đang ở tù có đồng ý hay không. Thứ hai, Căn cứ để Tòa án cho ly hôn là khi có căn cứ về việc vợ chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được. Thứ ba, việc người chồng bị kết án tù dẫn đến hai bên không thể chung sống, không cùng nhau chăm sóc gia đình là căn cứ thực tế rõ ràng để Tòa án chấp nhận yêu cầu đơn phương ly hôn của người vợ.

Đối với nguyên tắc phân chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn, căn cứ Điều 59 Luật Hôn nhân và Gia đình 2015, tài sản chung của vợ chồng về nguyên tắc sẽ được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố hoàn cảnh và công sức đóng góp. Thứ nhất, Tòa án sẽ xem xét hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng, đặc biệt là ưu tiên bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của vợ và con chưa thành niên để quyết định tỷ lệ phân chia phù hợp. Thứ hai, Tòa án căn cứ vào công sức đóng góp của mỗi bên vào việc tạo lập, phát triển và giữ gìn khối tài sản chung; bên nào có công sức đóng góp nhiều hơn thì sẽ được chia phần nhiều hơn. Thứ ba, Tòa án cũng xét đến yếu tố lỗi của mỗi bên trong việc vi phạm quyền, nghĩa vụ vợ chồng dẫn đến ly hôn, cũng như tạo điều kiện cho mỗi bên có điều kiện tiếp tục lao động, sản xuất để tạo thu nhập.

Đối với thẩm quyền tố tụng và thủ tục xét xử người đang chấp hành án tù, căn cứ Điều 35, Điều 39 và Điều 228 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, Tòa án nhân dân cấp quận/huyện nơi người chồng cư trú hoặc làm việc trước khi đi tù sẽ có thẩm quyền thụ lý giải quyết. Thứ nhất, Tòa án sẽ ủy thác tư pháp cho Ban Giám thị trại giam để tống đạt trực tiếp các văn bản tố tụng, Đơn khởi kiện và lấy bản tự khai, ý kiến của người chồng đối với yêu cầu ly hôn và chia tài sản. Thứ hai, do đặc thù đang chấp hành án tù, Tòa án sẽ tiến hành thủ tục lấy ý kiến trực tiếp tại trại giam hoặc xem xét xét xử vắng mặt người chồng nếu người chồng có đơn xin xét xử vắng mặt hoặc không thể tham gia phiên tòa. Thứ ba, đối với phần tài sản được chia của người chồng (nếu có), Tòa án sẽ ghi nhận trong bản án và tài sản này sẽ được quản lý hoặc tạm giao theo quy định cho đến khi người chồng chấp hành xong án phạt tù.

3. Đánh giá

Dưới góc nhìn pháp lý, trường hợp của chị Thanh hoàn toàn đủ điều kiện pháp lý để khởi kiện đơn phương ly hôn và yêu cầu Tòa án phân chia tài sản chung theo quy định. Việc anh Hoàng đang chấp hành án tù chỉ làm thay đổi phương thức tống đạt văn bản tố tụng của Tòa án chứ hoàn toàn không cản trở quyền được ly hôn của chị Thanh.

Về việc chia tài sản, căn nhà 2,5 tỷ đồng và khoản tiết kiệm 400 triệu đồng được tạo lập trong thời kỳ hôn nhân nên về nguyên tắc là tài sản chung. Tuy nhiên, do chị Thanh là người trực tiếp nuôi con nhỏ và trực tiếp quản lý, duy trì khối tài sản trong thời gian anh Hoàng đi tù, Luật sư sẽ tập trưng chứng minh công sức đóng góp và hoàn cảnh khó khăn của chị Thanh để đề nghị Tòa án chia cho chị Thanh tỷ lệ tài sản lớn hơn (ví dụ 60 – 40 hoặc nhận toàn bộ nhà và thanh toán lại một phần giá trị chênh lệch cho anh Hoàng).

4. Kết luận

Để thực hiện thủ tục ly hôn đơn phương và chia tài sản một cách nhanh chóng, đúng quy định pháp luật khi chồng đang ở tù, chị Thanh dưới sự hỗ trợ của Luật sư cần thực hiện quy trình ba bước xử lý chuẩn mực:

Bước 1: Soạn thảo Hồ sơ Khởi kiện và Thu thập tài liệu xác nhận nơi chấp hành án: Luật sư hỗ trợ chị Thanh chuẩn bị Đơn khởi kiện ly hôn, Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn gốc, Giấy khai sinh của con, Sổ đỏ, Sổ tiết kiệm và Văn bản xác nhận của công an địa phương hoặc Bản án thể hiện anh Hoàng đang chấp hành án tại Trại giam Hoàng Tiến.

Bước 2: Nộp Hồ sơ ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền và Phối hợp ủy thác tư pháp: Nộp đơn ra Tòa án nhân dân; phối hợp với Thẩm phán thụ lý để làm thủ tục ủy thác tống đạt văn bản cho Trại giam Hoàng Tiến lấy ý kiến của anh Hoàng về việc ly hôn, nuôi con và phân chia tài sản.

Bước 3: Tham gia các phiên họp công khai chứng cứ và Phiên tòa xét xử: Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho chị Thanh tại Tòa án, trình bày lập luận chứng minh công sức đóng góp để yêu cầu Tòa án giao quyền trực tiếp nuôi con, phân chia khối tài sản chung ưu tiên quyền lợi của hai mẹ con và tuyên bản án ly hôn có hiệu lực pháp luật.

Trên đây là tư vấn pháp lý mà Luật Bắc Dương tổng hợp và cập nhật. Chân thành cảm ơn Quý độc giả đã quan tâm theo dõi!

Ân Quang – 07/08/2026

Nguồn: Bộ luật Dân sự 2015, Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan.

Zalo tư vấn pháp luật MIỄN PHÍ: https://zalo.me/0903208938