KHÔNG ĐĂNG KÝ ĐƯỢC THƯỜNG TRÚ DO DIỆN TÍCH NHÀ Ở KHÔNG ĐỦ: PHÂN ĐỊNH ĐÚNG ĐỐI TƯỢNG ÁP DỤNG

1. Tình huống pháp lý

Gia đình tôi có 3 người sinh sống tại Hà Nội. Cụ thể, vợ chồng tôi cùng con trai 7 tuổi sinh sống ổn định trong căn nhà thuộc quyền sở hữu hợp pháp, sổ hồng đứng tên cả hai vợ chồng. Tuy nhiên, diện tích căn nhà chỉ khoảng 30 m2. Từ trước đến nay, chúng tôi vẫn ở bình thường và không gặp vướng mắc gì về pháp lý.

Tuy nhiên, đến khoảng tháng 4 năm nay, vợ tôi sẽ thêm sinh con gái. Tôi có tham khảo ý kiến của tổ dân phố và được hướng dẫn phải chú ý tính diện tích nhà thì chia bình quân theo đầu người,  trường hợp diện tích không đáp ứng được điều kiện 8 m2/người theo quy định pháp luật thì sẽ không được đăng ký thường trú.

Vì vậy, tôi rất lo không biết trong trường hợp diện tích bình quân đầu người chưa đạt mức 8 m2 thì liệu con tôi sau khi sinh ra có được đăng ký thường trú vào nhà của chúng tôi hay không? Xin Luật sư giải đáp.

2. Quy định pháp luật

Để giải quyết vướng mắc này, chúng ta cần phân định rõ các điều kiện đăng ký thường trú theo Luật Cư trú 2020 để tránh việc áp dụng sai đối tượng.

Căn cứ khoản 1 Điều 20 Luật Cư trú 2020 quy định: “Công dân có chỗ ở hợp pháp thuộc quyền sở hữu của mình thì được đăng ký thường trú tại chỗ ở đó.” Đồng thời, khoản 2 Điều 20 (được sửa đổi bổ sung bởi điểm a khoản 4 Điều 4 Luật sửa đổi 10 Luật có liên quan đến an ninh, trật tự 2025): “Người dưới 6 tuổi được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp không thuộc quyền sở hữu của mình khi về ở với cha, mẹ, người giám hộ mà không cần sự đồng ý của chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp đó.”

Theo đó, theo quy định pháp luật, cháu bé có quyền được đăng ký thường trú tại chỗ ở của cha mẹ.

Về điều kiện về diện tích bình quân tối thiểu tại Hà Nội, theo Nghị quyết 10/2023 của HĐND TP Hà Nội khóa XVI (kỳ họp thứ 12), diện tích tính theo m2 sàn nhà cho một người thuê, mượn, ở nhờ khi giải quyết đăng ký thường trú là 8m2/sàn/người (đối với khu vực ngoại thành), 15m2/sàn/người (đối với khu vực nội thành).

Tuy nhiên, điều kiện diện tích bình quân tối thiểu chỉ áp dụng cho trường hợp công dân đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ của cá nhân, tổ chức khác theo quy định tại điểm điểm b khoản 3 Điều 20 Luật Cư trú 2020.

Do đó, cháu bé không thuộc trường hợp áp dụng điều kiện về diện tích bình quân tối thiểu để đăng ký thường trú. Gia đình có thể thực hiện khai báo, đăng ký thường trú cho cháu bé tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Để chuẩn bị cho thủ tục khai báo thường trú cho cháu bé, gia đình cần thực hiện các bước sau:

Thứ nhất: Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý gồm Tờ khai thay đổi thông tin cư trú (Mẫu CT01), Giấy khai sinh của con và bản sao Sổ hồng căn nhà để chứng minh quyền sở hữu hợp pháp.

Thứ hai: Nộp hồ sơ trực tiếp tại Công an xã/phường hoặc qua Cổng dịch vụ công quản lý cư trú.

Thứ ba: Trong trường hợp cán bộ tiếp nhận từ chối với lý do “không đủ diện tích 8m2/người”, gia chủ cần yêu cầu họ trả lời bằng văn bản nêu rõ căn cứ pháp luật hoặc chủ động trích dẫn Điều 20 Luật Cư trú 2020 để giải thích trực tiếp, bảo vệ quyền sở hữu và quyền cư trú chính đáng.

3. Đánh giá

Dưới góc độ pháp lý, việc nhầm lẫn về điều kiện diện tích sàn là một rào cản tâm lý phổ biến nhưng thiếu căn cứ đối với những hộ gia đình có nhà riêng. Quy định về diện tích tối thiểu 8m2/người là công cụ để quản lý tình trạng di dân tự do, ngăn chặn việc nhập hộ khẩu “ảo” vào các bãi đất trống hoặc nhà thuê mượn không đảm bảo điều kiện sống.

Đối với nhà ở thuộc sở hữu hợp pháp đã được cấp sổ hồng, quyền cư trú của chủ sở hữu và thân nhân (vợ chồng, con cái) là quyền nhân thân gắn liền với quyền sở hữu tài sản, không bị giới hạn bởi diện tích thực tế của căn nhà.

Quyền được đăng ký cư trú cùng cha mẹ của trẻ em là quyền tối thượng đã được Luật Trẻ em và Luật Cư trú bảo vệ nghiêm ngặt. Sự can thiệp của pháp luật trong trường hợp này nhằm đảm bảo mọi trẻ em sinh ra đều được quản lý hành chính và hưởng các phúc lợi an sinh xã hội tại địa phương.

4. Kết luận

Tổng kết lại, cháu gái hoàn toàn đủ điều kiện đăng ký thường trú tại căn nhà 30m2 của gia đình mà không gặp bất kỳ trở ngại nào về diện tích bình quân. Chủ sở hữu nhà ở hợp pháp có quyền tự quyết trong việc đăng ký cư trú cho các thành viên trong gia đình mình theo quy định của Luật Cư trú 2020.

Việc quyết liệt thực hiện thủ tục đăng ký ngay sau khi sinh không chỉ giúp cháu bé có cơ sở để làm các thủ tục bảo hiểm y tế, tiêm chủng và đi học sau này mà còn khẳng định quyền làm chủ tài sản của vợ chồng.

Trên đây là tư vấn pháp lý mà Luật Bắc Dương tổng hợp và cập nhật. Chân thành cảm ơn Quý độc giả đã quan tâm theo dõi!

Ân Quang – 30/03/2026

Nguồn: Luật Cư trú 2020 và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan.

Zalo tư vấn pháp luật MIỄN PHÍ: https://zalo.me/0903208938