Quy định pháp luật về giải thể công ty nhà nước

Trong bài viết dưới đây, Luật Bắc Dương xin chia sẻ về chủ đề giải thể công ty có 100% vốn nhà nước theo quy định của pháp luật. Qua những câu hỏi phân tích cũng như tình huống pháp lý mà Luật Bắc Dương nhận được, mong rằng độc giả sẽ hiểu rõ hơn về nội dung này. Mời quý bạn đọc cùng tham khảo để có thêm thông tin chi tiết.

I. Kết quả kinh doanh của một số công ty nhà nước giai đoạn 2022 – 2024

Cuối tháng 09/2023, trong Tọa đàm “Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp: Nhìn lại và Hướng tới” phía Uỷ ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp cho biết tổng doanh thu hợp nhất của các doanh nghiệp nhà nước đạt 20% GDP. Đây là thành tựu đáng tự hào. Tuy nhiên, Tập đoàn điện lực EVN và Vietnam Airlines báo lỗ. Cụ thể, trong năm vừa rồi, EVN lỗ trước thuế 25.565 tỷ đồng và Vietnam Airlines lỗ 5.362 tỷ đồng.

Đối với Vietnam Airlines, tuy lợi nhuận đã cải thiện so với mức lỗ gần 11.000 tỷ đồng của năm 2022 nhưng đây đã là năm thứ 4 liên tiếp doanh nghiệp hàng không này lỗ. Tính đến ngày 31/12/2023, lỗ lũy kế của Vietnam Airlines đã lên hơn 41.000 tỷ đồng.

Đối với EVN, dù đạt doanh thu kỷ lục với 500.719 tỷ đồng, tăng 8,1% so với năm trước nhưng EVN lỗ trước thuế 25.565 tỷ đồng trong năm 2023, trong khi cùng kỳ năm ngoái lỗ trước thuế 18.613 tỷ đồng. Với 2 năm liên tiếp lỗ nặng, hiện nay, EVN đang lỗ lũy kế hơn 41.800 tỷ đồng.

Ngoài ra, một số doanh nghiệp vẫn đang có số lỗ lũy kế hàng nghìn tỷ đồng như Vietnam Railways lỗ lũy kế 2.080 tỷ, Vinacafe lỗ lũy kế 1.090 tỷ, Vinafood 2 lỗ lũy kế 2.778 tỷ và VIMC lỗ lũy kế 240 tỷ.

Qua những thông số trên, Uỷ ban Quản lý vốn Nhà nước và Doanh nghiệp nhận định mặc dù có một số những khó khăn trong hoạt động kinh doanh nhưng kết quả vẫn thua lỗ. Thậm chí một số doanh nghiệp báo lỗ liên tục nhiều quý với số tiền lên đến hàng nghìn tỷ đồng.

Để đánh giá một nền kinh tế, ta không thể chỉ dựa vào lợi nhuận của các công ty nhà nước, mà còn phải dựa vào nhiều doanh nghiệp ngoài ngành. Tuy nhiên các công ty nhà nước thường có quy mô lớn, lĩnh vực đặc thù và là các doanh nghiệp đầu tàu của quốc gia. Qua đó các cơ quan nhà nước cùng các doanh nghiệp phải có các biện pháp mạnh mẽ và cụ thể để giải quyết tình trạng trên.

Toạ đàm có sự hiện diện của các công ty, tổng công ty nhà nước, Uỷ ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp

II. Đề xuất biện pháp giải quyết

1. Đối với những doanh nghiệp có kết quả kinh doanh thua lỗ trong 06 tháng đến một năm và có sản phẩm, dịch vụ thiết yếu cho nhu cầu xã hội, chúng ta có thể thực hiện các biện pháp can thiệp của nhà nước. Trong đó, các cơ quan chuyên môn của nhà nước về kinh tế-tài chính tiến hành thanh tra, kiểm tra, cử lãnh đạo có chuyên môn trực tiếp giải quyết các khó khăn của doanh nghiệp, Qua đó, doanh nghiệp nhà nước thay đổi cơ cấu tổ chức, cải tiến sản phẩm, bắt kịp xu thế của kinh tế, xã hội.
2. Đối với những công ty có thời gian dài thua lỗ, sản phẩm đã không còn đáp ứng được nhu cầu của xã hội, chúng ta có thể áp dụng biện pháp thoái vốn nhà nước hoặc giải thể doanh nghiệp. Trong đó, biện pháp “giải thể” mang tính mạnh mẽ và cần thực hiện nhiều bước hơn cả. Cụ thể, căn cứ Điều 39 Nghị định 23/2022/NĐ-CP, Chính phủ quy định về điều kiện giải thể như sau:

“1. Doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ bị xem xét giải thể trong các trường hợp sau:

a) Bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, trừ trường hợp Luật Quản lý thuế có quy định khác;

b) Doanh nghiệp có dấu hiệu mất an toàn tài chính, được đặt vào tình trạng giám sát tài chính đặc biệt sau khi kết thúc thời hạn áp dụng phương án khắc phục, phương án cơ cấu lại mà không phục hồi được hoạt động sản xuất kinh doanh và không thực hiện được các hình thức chuyển đổi sở hữu, sắp xếp lại khác theo quy định của pháp luật;

c) Không thực hiện được các nhiệm vụ do Nhà nước giao trong thời gian 02 năm liên tiếp sau khi đã áp dụng các biện pháp cần thiết;

d) Việc tiếp tục duy trì doanh nghiệp là không cần thiết;

đ) Kết thúc thời hạn hoạt động đã ghi trong Điều lệ công ty mà không có quy định gia hạn.”

Doanh nghiệp nhà nước cần thay đổi, cải tiến để phát triển hoặc chấp nhận giải thể

Qua đó, doanh nghiệp nhà nước thuộc một trong các trường hợp trên đồng thời đã giải quyết hết các khoản nợ thì được giải thể. Doanh nghiệp gửi phương án giải thể lên cơ quan có thấm quyền theo quy định pháp luật. Trong thời hạn 30 ngày, người có thẩm quyền quyết định giải thể doanh nghiệp ra quyết định giải thể và thành lập Hội đồng giải thể để thực hiện các bước giải thể doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp đáp ứng được các điều kiện về giải thể doanh nghiệp tại quy định tại Điều 39 Nghị định 23/2022/NĐ-CP nêu trên thì người có thẩm quyền ra quyết định giải thể doanh nghiệp.

Ân Quang – 08/07/2024