Quy định của pháp luật về việc phát mại tài sản thế chấp tại ngân hàng

I. Phát mại tài sản là gì?

Hiện nay Việt Nam chưa có quy định cụ thể về khái niệm phát mại tài sản. Tuy nhiên, trên thực tế, đây là một hoạt động liên quan đến thủ tục vay thế chấp của các tổ chức tín dụng trong đó có ngân hàng.

Phát mại tài sản được hiểu là công bố và bán đấu giá tài sản công khai theo thủ tục do pháp luật quy định để thanh toán nợ. Hành vi phát mại tài sản có thể do người sở hữu tài sản, do người có quyền trong hợp đồng hoặc theo quy định của pháp luật thực hiện nhằm thanh toán khoản nợ phát sinh từ quan hệ hợp đồng hoặc từ một sự kiện được pháp luật quy định.

Theo quy định của Khoản 2 Điều 5 Luật đấu giá tài sản 2016:

“Đấu giá tài sản là hình thức bán tài sản công khai theo phương thức trả giá lên, có từ hai người trở lên tham gia đấu giá theo nguyên tắc và trình tự, thủ tục được quy định tại Luật này, trừ trường hợp chỉ có một người đăng ký tham gia đấu giá, một người tham gia đấu giá, một người trả giá, một người chấp nhận giá.”

Như vậy, chúng ta có thể thấy rằng chủ thể của đấu giá tài sản ở đây là doanh nghiệp có chức năng bán đấu giá tài sản hoặc trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản, còn Ngân hàng chỉ là đơn vị yêu cầu bán đấu giá.

Tài tài sản phát mại

II. Khi nào ngân hàng có quyền phát mại tài sản?

Khi người thế chấp tài sản không thực hiện (hoặc không còn khả năng) nghĩa vụ, vi phạm nghĩa vụ quy định tại hợp đồng thế chấp thì tài sản thế chấp có thể bị xử lý thông qua các phương thức theo quy định tại Điều 303 Bộ luật Dân sự năm 2015.

“Điều 303. Phương thức xử lý tài sản cầm cố, thế chấp

1. Bên bảo đảm và bên nhận bảo đảm có quyền thỏa thuận một trong các phương thức xử lý tài sản cầm cố, thế chấp sau đây:

a) Bán đấu giá tài sản;

b) Bên nhận bảo đảm tự bán tài sản;

c) Bên nhận bảo đảm nhận chính tài sản để thay thế cho việc thực hiện nghĩa vụ của bên bảo đảm;

d) Phương thức khác.

2. Trường hợp không có thỏa thuận về phương thức xử lý tài sản bảo đảm theo quy định tại khoản 1 Điều này thì tài sản được bán đấu giá, trừ trường hợp luật có quy định khác”.

Theo đó, ngân hàng phát mại tài sản được thực hiện khi khách hàng nợ xấu (thông thường nợ ngân hàng quá hạn từ 91 ngày trở lên hoặc các trường hợp theo quy định pháp luật mà khách hàng không đủ khả năng thanh toán). Trong trường hợp này, ngân hàng thu giữ tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu của bên vay nếu đáp ứng đủ các quy định trên. Sau khi thu giữ tài sản, ngân hàng có nghĩa vụ công khai thông tin thu giữ trên trang thông tin điện tử và gửi thông báo đến:

1. Ủy ban nhân dân cấp xã/phường

2. Cơ quan Công an nơi có tài sản bảo đảm.

3. Bên vay thế chấp.

III. Trình tự, thủ tục, quy trình phát mại tài sản thu hồi nợ thông qua hình thức đấu giá tài sản:

Bước 1: Ngân hàng thuê đơn vị thẩm định giá, thẩm định lại giá trị tài sản mà Ngân hàng vừa thu giữ để làm cơ sở cho việc bán đấu giá tài sản.

Bước 2: Ngân hàng ký Hợp đồng dịch vụ bán đấu giá với tổ chức đấu giá tài sản.

Bước 3: Ngân hàng đề nghị Tổ chức đấu giá tài sản niêm yết thông tin bán đấu giá công khai tại trụ sở và UBND cấp xã/phường nơi có tài sản.

Bước 4: Tổ chức đấu giá tài sản tổ chức đăng ký tham gia đấu giá

Bước 5: Tổ chức đấu giá tài sản tổ chức thu Tiền đặt trước

Bước 6: Tổ chức đấu giá tài sản mở cuộc đấu giá

Một cuộc đấu giá tài sản

IV. Những giấy tờ pháp lý trong hồ sơ Ngân hàng cần chuẩn bị khi thực hiện bán tài sản thông qua Tổ chức bán đấu giá tài sản:

1. Quyết định của Ngân hàng (người có đủ thẩm quyền ký quyết định) về việc lựa chọn Tổ chức bán đấu giá tài sản;

2. Văn bản đề nghị bán đấu giá tài sản;

3. Bản án, quyết định thi hành án, quyết định kê biên xử lý tài sản thi hành án;

4. Văn bản định giá tài sản và các giấy tờ có liên quan đến giá tài sản;

5. Văn bản xác định giá trị giá khởi điểm của tài sản.

Qua những giấy tờ này đảm bảo tài sản có thông tin rõ ràng để bán cho người mua.

Ân Quang – 14/08/2024