QUYỀN CHIA THỪA KẾ CỦA BỐ MẸ CHO CON CÁI: GÓC NHÌN PHÁP LÝ

1. Tình huống pháp lý

Gia đình tôi có hai anh em. Cuộc sống gia đình chúng tôi trải qua nhiều sóng gió. Thời còn trẻ, do đầu tư kinh doanh thua lỗ nhiều lần nên bố mẹ thất vọng về tôi. Dù vậy, tôi vẫn luôn giữ bổn phận làm con. Hơn hai năm trước, bố bị ung thư, tôi là người cận kề chăm sóc bố tới khi mất. Đến đầu tháng 03/2026, mẹ tôi cũng ra đi.

Sau tang lễ, nhiều chuyện trong gia đình mới dần vỡ lẽ. Bố mẹ di chúc để lại toàn bộ tài sản bao gồm bốn thửa đất ở và một căn biệt thự tại Hà Nội cho em gái. Với tôi, bố mẹ không để lại bất kỳ tài sản nào.

Tôi hiểu rằng quá khứ của mình là một phần nguyên nhân khiến bố mẹ không còn tin tưởng. Nhưng điều khiến tôi day dứt là suốt hai năm cuối đời của bố mẹ, tôi đã ở bên chăm sóc từng ngày. Tôi vẫn nghĩ giữa bố mẹ con cái với nhau, sự hiếu thảo và những cố gắng sau này cũng có giá trị nào đó.

Theo đó, với trường hợp của tôi, có khả năng nhận được một phần di sản nào không?

2. Quy định pháp luật

Theo tình huống trên, có thể phân ra hai trường hợp di chúc hợp pháp và di chúc không hợp pháp.

Đối với trường hợp bố mẹ để lại di chúc hợp pháp, hình thức và nội dung di chúc phải có đủ điều kiện theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015.

– Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;

– Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.

– Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.

– Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.

Đối với trường hợp bố mẹ để lại di chúc hợp pháp, căn cứ khoản 1 Điều 626 Bộ luật Dân sự 2015, bố mẹ có quyền “chỉ định người thừa kế; truất quyền hưởng di sản của người thừa kế.”. Theo đó, em gái trong trường hợp trên được hưởng toàn bộ di sản của bố mẹ để lại căn cứ nội dung di chúc.

Đối với trường hợp bố mẹ để lại di chúc không hợp pháp, hình thức và nội dung di chúc không đáp ứng ít nhất một trong các điều kiện theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015. Trong trường hợp này, anh trai có quyền yêu cầu em gái chia thừa kế theo pháp luật quy định tại Chương XXIII Bộ luật Dân sự 2015.

Trường hợp em gái không đồng ý, anh trai có quyền khởi kiện ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền để phân chia di sản thừa kế theo quy định của pháp luật.

Theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế là 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế.

3. Đánh giá

Với góc nhìn pháp lý, bố mẹ là chủ sở hữu tài sản khi còn sống và có quyền chỉ định người thừa kế sau khi mất. Theo đó, con cái chỉ có thể tôn trọng và thực hiện theo di chúc hợp pháp.

Trong nhiều trường hợp, bố mẹ có thể tin tưởng, yêu thương hơn đối với người con khác trong gia đình và giao toàn bộ di sản cho một người hoặc chia cho một người phần hơn. Theo đó, sau khi bố mẹ mất đi, con cái có thể sẽ nảy sinh xích mích, bất hòa thậm chí khởi kiện nhau ra Tòa án để yêu cầu phân chia di sản theo pháp luật. Kết quả, các thành viên trong gia đình căng thẳng, trở mặt với nhau, nhiều vụ việc xảy ra án mạng. Theo đó, khi phân chia thừa kế hoặc để lại di chúc, hi vọng các bậc cha mẹ hết sức cân nhắc trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.

4. Kết luận

Tình huống trên xảy ra không hiếm. Theo đó, những người con cần thẳng thắn chia sẻ ý kiến của mình để anh em tránh được những xích mích, bất hòa trong tương lai.

Trên đây là tình huống mà Luật Bắc Dương tổng hợp và cập nhật. Chân thành cảm ơn Quý độc giả đã quan tâm theo dõi.

Ân Quang – 09/03/2026

Nguồn: Bộ luật Dân sự 2015 và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan

Zalo tư vấn pháp luật MIỄN PHÍ: https://zalo.me/0903208938