CÂY XANH TRÊN RÀNH GIỚI ĐẤT: QUYỀN CỦA CHỦ NHÀ VÀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG

1. Tình huống pháp lý

Gia đình ông H và ông K là hàng xóm liền kề. Ông H có trồng một cây khế sát ranh giới đất, hiện nay cành lá đã mọc vươn sang phần không gian sân nhà ông K. Quả khế rụng làm mất vệ sinh và rễ cây bắt đầu làm nứt tường rào của ông K. Ông K đã nhiều lần yêu cầu ông H chặt bỏ các cành vươn sang đất nhà mình nhưng ông H từ chối với lý do: “Gốc cây nằm trên đất nhà tôi thì cây là tài sản của tôi, tôi có quyền để cây phát triển tự nhiên”.

Tranh chấp đỉnh điểm khi trong một trận bão lớn vào năm 2026, một cành lớn của cây khế bị gãy, rơi xuống làm vỡ mái kính cường lực và hỏng xe máy của ông K đang đỗ trong sân. Tổng thiệt hại ước tính khoảng 50 triệu đồng. Ông K yêu cầu ông H bồi thường, nhưng ông H bảo đây là “sự kiện bất khả kháng” do thiên tai.

Ông K liên hệ Luật sư để làm rõ quyền lợi của mình.

2. Quy định pháp luật

Để giải quyết tranh chấp về cây xanh và bồi thường thiệt hại, cần căn cứ vào các quy định về bất động sản liền kề và trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng tại Bộ luật Dân sự 2015.

Căn cứ Điều 175, ranh giới giữa các bất động sản quy định: Người sử dụng đất được sử dụng không gian và lòng đất theo chiều thẳng đứng từ ranh giới đất theo quy định của pháp luật. Đặc biệt, theo Khoản 2 Điều 175:

“Người sử dụng đất chỉ được trồng cây và làm các việc khác trong khuôn viên đất thuộc quyền sử dụng của mình và theo ranh giới đã được xác định; nếu rễ cây, cành cây vượt quá ranh giới thì phải thỏa thuận với chủ sở hữu bất động sản liền kề hoặc theo quy định của pháp luật.”

Căn cứ Điều 604, bồi thường thiệt hại do cây cối gây ra:

“Chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý phải bồi thường thiệt hại do cây cối đổ, gãy gây ra.”

Đáng chú ý, pháp luật quy định đây là trách nhiệm bồi thường ngay cả khi không có lỗi, trừ trường hợp thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại hoặc do sự kiện bất khả kháng. Tuy nhiên, nếu cây đã có dấu hiệu mục ruỗng, nghiêng đổ mà chủ sở hữu không có biện pháp khắc phục thì không được coi là bất khả kháng. Việc xác đinh bồi thường, thực hiện bồi thường tiến hành theo quy định tại Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP.

Theo đó, để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, ông K cần tiến hành các bước sau:

Bước 1: Thu thập bằng chứng về cây cối làm hư hại đất, tài sản của ông H, hai bên có trao đổi nhưng căng thẳng, không giải quyết được vấn đề.

Bước 2: Ông H làm đơn phản ánh tới tổ dân phố, UBND cấp xã để bên thứ ba tham gia làm việc trên tinh thần khách quan, thiện chí, công bằng.

Bước 3: Tại cuộc họp, ông H nêu căn cứ pháp lý cũng như nêu rõ thiệt hại của bản thân, yêu cầu ông K bồi thường giá trị tài sản bị hư hại, xử lý cây đổ.

3. Đánh giá

Dưới góc nhìn pháp lý, lập luận “cây thuộc đất nhà tôi thì tôi muốn làm gì cũng được” của ông H là không chính xác. Khi cành và rễ cây xâm phạm không gian của hàng xóm và gây thiệt hại (nứt tường), ông H đã vi phạm nghĩa vụ của chủ sở hữu bất động sản liền kề.

Đối với thiệt hại do bão gây ra, việc ông H đổ lỗi cho “thiên tai” để từ chối bồi thường thường khó được Tòa án chấp nhận nếu ông K chứng minh được đã từng nhắc nhở về việc cành cây vươn sang nhưng ông H không cắt tỉa. Theo quy định, ông H có nghĩa vụ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại cho chiếc xe máy và mái kính của ông K. Ngược lại, nếu ông K tự ý chặt cành cây nhà ông H mà không báo trước hoặc không được sự đồng ý (trừ trường hợp khẩn cấp), ông K cũng có thể phải bồi thường vì xâm phạm tài sản của người khác.

4. Kết luận

Cây xanh không chỉ là tài sản cá nhân mà còn liên quan trực tiếp đến an toàn của cộng đồng liền kề. Sự rõ ràng trong việc quản lý cây xanh sát ranh giới sẽ giúp giữ gìn tình nghĩa hàng xóm và tránh những rắc rối pháp lý tốn kém. Mặt khác, qua sự việc này, sự chủ động trong ứng xử và hiểu biết pháp luật sẽ giúp chúng ta bảo vệ được tài sản và không gian sống của mình một cách văn minh nhất.

Trên đây là tư vấn pháp lý mà Luật Bắc Dương tổng hợp và cập nhật. Chân thành cảm ơn Quý độc giả đã quan tâm theo dõi!

Ân Quang – 15/05/2026

Nguồn: Bộ luật Dân sự 2015 và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan.

Zalo tư vấn pháp luật MIỄN PHÍ: https://zalo.me/0903208938