NGƯỜI ĐỨNG TÊN SỔ ĐỎ ĐÃ CHẾT THÌ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CÓ ĐƯỢC BỒI THƯỜNG KHÔNG?

1. Tình huống pháp lý

Gia đình ông Nguyễn Văn B đang quản lý, sử dụng ổn định một thửa đất tại địa phương do người cha để lại. Thửa đất này đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên người cha từ nhiều năm trước. Tuy nhiên, người cha đã qua đời nhưng các con chưa thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế để sang tên Sổ đỏ. Vừa qua, cơ quan nhà nước có thẩm quyền thông báo thu hồi toàn bộ thửa đất này để thực hiện dự án phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích công cộng.

Gia đình ông B băn khoăn không biết trong trường hợp người đứng tên trên Giấy chứng nhận đã chết thì Nhà nước có thực hiện bồi thường, hỗ trợ tái định cư hay không và ai là người có quyền nhận khoản tiền bồi thường này.

2. Quy định pháp luật

Căn cứ Điều 91 và Điều 95 Luật Đất đai 2024 về nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng. Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận theo quy định thì được bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất theo quy định của pháp luật. Việc người đứng tên trên Sổ đỏ đã chết không làm mất đi quyền được bồi thường đối với thửa đất đủ điều kiện.

Hướng dẫn chi tiết về chi trả tiền bồi thường đối với trường hợp người có đất thu hồi đã chết được ghi nhận tại khoản 5 Điều 25 Nghị định 88/2024/NĐ-CP quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Theo đó, trường hợp người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản đã chết trước khi nhận tiền bồi thường, hỗ trợ thì việc chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ được thực hiện cho người thừa kế hợp pháp của người đó theo quy định của pháp luật về dân sự.

Bên cạnh đó, đối chiếu với quy định tại Bộ luật Dân sự 2015 về thừa kế, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất của người đã chết là di sản thừa kế. Các hàng thừa kế hợp pháp có quyền hưởng di sản thừa kế và đại diện nhận các quyền lợi tài chính phát sinh từ di sản đó. Trường hợp giữa các thừa kế chưa hoàn tất thủ tục phân chia di sản thừa kế hoặc đang có tranh chấp thì số tiền bồi thường, hỗ trợ sẽ được Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng gửi vào tài khoản tạm giữ của Khoản thu ngân sách/Kho thu Ngân khố tại Ngân hàng Thương mại do Nhà nước nắm giữ cổ phần khống chế cho đến khi việc thừa kế được giải quyết xong theo quy định.

3. Đánh giá

Dưới góc nhìn pháp lý, pháp luật đất đai và dân sự luôn bảo vệ tối đa quyền tài sản hợp pháp của người dân. Việc người đăng ký tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất qua đời không làm thay đổi bản chất pháp lý rằng thửa đất đó đã có chủ sử dụng hợp pháp và thuộc khối di sản thừa kế. Do đó, Nhà nước vẫn thực hiện việc kiểm đếm, lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đầy đủ theo giá trị thực tế của thửa đất thu hồi.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất trong thực tiễn đối với các trường hợp này nằm ở khâu thụ hưởng tiền bồi thường và nhận suất tái định cư. Cơ quan nhà nước không thể tự ý chi trả khoản tiền bồi thường cho riêng một cá nhân nào trong gia đình nếu chưa có văn bản ủy quyền hợp pháp hoặc văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế của tất cả các đồng thừa kế. Việc chậm trễ kê khai thừa kế sẽ dẫn đến việc tiền bồi thường bị gửi vào tài khoản tạm giữ, làm kéo dài thời gian nhận tiền và ảnh hưởng trực tiếp đến việc ổn định cuộc sống của các thành viên trong gia đình.

4. Kết luận

Đối với trường hợp của gia đình ông Nguyễn Văn B, Nhà nước vẫn thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ đầy đủ theo quy định của Luật Đất đai 2024 dù người đứng tên trên Giấy chứng nhận đã mất. Để bảo đảm quyền lợi hợp pháp và nhận tiền bồi thường nhanh chóng, gia đình cần thực hiện theo tiến trình 3 bước pháp lý sau:

Bước 1: Các thành viên thuộc hàng thừa kế hợp pháp của người đã chết liên hệ Tổ chức hành nghề công chứng (Phòng Công chứng hoặc Văn phòng Công chứng) để thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế hoặc lập Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế/Văn bản ủy quyền cho một người đại diện nhận tiền bồi thường.

Bước 2: Đại diện gia đình nộp Văn bản khai nhận di sản thừa kế/Văn bản ủy quyền đã được công chứng kèm theo Giấy chứng tử của người đứng tên Sổ đỏ cho Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng và Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất để cập nhật thông tin chủ thể thụ hưởng trong phương án bồi thường.

Bước 3: Sau khi phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được phê duyệt chính thức và niêm yết công khai, người đại diện hợp pháp mang theo Căn cước công dân và các văn bản công chứng đến nhận tiền bồi thường hoặc làm thủ tục nhận đất/nhà ở tái định cư theo thông báo của cơ quan nhà nước.

Trên đây là tư vấn pháp lý mà Luật Bắc Dương tổng hợp và cập nhật. Chân thành cảm ơn Quý độc giả đã quan tâm theo dõi!

Ân Quang – 28/08/2026

Nguồn: Luật Đất đai 2024, Nghị định 88/2024/NĐ-CP và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan.

Zalo tư vấn pháp luật MIỄN PHÍ: https://zalo.me/0903208938