Tiếng Việt
English
Xử phạt mua chui cổ phiếu
I. Tình trạng giao dịch “chui” cổ phiếu hiện nay
Vào ngày 15/07/2024, Uỷ Ban Chứng khoán Nhà nước đã ra các quyết định xử phạt vi phạm hành chính với ba cá nhân và hai doanh nghiệp mua cổ phiếu trái quy định của pháp luật. Cụ thể:
1. Ông Hồ Anh Tuấn: Thành viên Hội đồng Quản trị, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Ngoại thương và Phát triển đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh (Fideco). Ông mua 1,85 triệu cổ phiếu FDC vào ngày 07/06/2024 nhưng không báo cáo về dự kiến giao dịch. Uỷ Ban Chứng khoán Nhà nước ban hành Quyết định phạt tiền 370 triệu đồng và đình chỉ giao dịch chứng khoán bốn tháng với ông Tuấn.
2. Ông Lê Thái Thành: Thành viên Hội đồng Quản trị Fideco. Ông mua 906.271 cổ phiếu FDC vào ngày 11/06/2024, mua 220.000 cổ phiếu FDC vào ngày 07/06/2024 nhưng không báo cáo về dự kiến giao dịch. Uỷ Ban Chứng khoán Nhà nước ban hành Quyết định phạt tiền 100 triệu đồng với ông Thái.
3. Bà Lê Ngân Nhi: Thành viên làm việc tại Fideco. Bà mua 1,35 triệu cổ phiếu FDC vào ngày 11/06/2024 nhưng không báo cáo về dự kiến giao dịch. Uỷ Ban Chứng khoán Nhà nước ban hành Quyết định phạt tiền 270 triệu đồng và đình chỉ giao dịch chứng khoán bốn tháng với bà Nhi.
4. Công ty Cổ phần Điện Mặt trời Trung Nam: Doanh nghiệp không công bố nhiều tài liệu về tình hình thanh toán lãi, gốc trái phiếu, báo cáo tài chính, báo cáo tình hình sử dụng nguồn vốn từ phát hành trái phiếu bán niên… trong các năm 2021, 2022, 2023. Uỷ Ban Chứng khoán Nhà nước ban hành Quyết định phạt tiền 92,5 triệu đồng với doanh nghiệp
5. Công ty Cổ phần Đầu tư Mavico: Trong các tháng 10,11,12/2022, doanh nghiệp này liên tục mua và bán lượng lớn cổ phiếu nhưng không báo cáo về việc dự kiến thực hiện giao dịch. Uỷ Ban Chứng khoán Nhà nước ban hành Quyết định phạt tiền 1,19 tỷ đồng, đình chỉ giao dịch chứng khoán 4,5 tháng với doanh nghiệp.
Qua đó, thời điểm hiện tại nhiều doanh nghiệp, cá nhân tiến hành giao dịch “chui” chứng khoán mặc dù đã có tiền lệ xử phạt trước đây như Trần Văn Bê, Nguyễn Đức Thuỵ hay đặc biệt như Trịnh Văn Quyết (cựu Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Tập đoàn FLC).
Trịnh Văn Quyết giàu lên “thần tốc” nhưng cũng nhanh chóng vướng vòng lao lý vì chứng khoán
II. Nguyên nhân xảy ra hiện trạng trên
Dưới góc độ khoa học pháp lý, các nghiên cứu đều chỉ ra rằng có ba nhóm hành vi giao dịch chứng khoán trái pháp luật với mục tiêu thao túng thị trường chứng khoán, lấy lợi ích từ những hoạt động trái pháp luật này. Cụ thể như sau:
Thứ nhất, cá nhân, tổ chức cố gắng thay đổi giá của cổ phiếu bằng cách thực hiện tác động giá thực tế nhằm thay đổi dòng tiền tương lai, ví dụ: Bán một chi nhánh của doanh nghiệp mà không thông báo cho các cổ đông.
Thứ hai, cá nhân, tổ chức thao túng thị trường chứng khoán dựa trên thông tin để thay đổi giá thông qua việc đưa ra các tin đồn hoặc thông tin sai lệch.
Thứ ba, tổ chức, cá nhân thao túng dựa trên các giao dịch, xảy ra khi nhà đầu tư cố gắng thao túng giá bằng cách đơn giản mua và bán cổ phiếu, mà không thực hiện bất kỳ hành động công bố công khai nào về việc thực hiện giao dịch. Loại này khá khó để có thể ngăn chặn bởi các thao tác dựa trên hành động chủ yếu liên quan đến các hành động diễn ra bên ngoài thị trường, để xác định hành vi cấu thành thao túng là rất khó.
Qua những hành vi này, các cá nhân, tổ chức đã thực hiện giao dịch chứng khoán “chui” nhằm cố gắng thao túng thị trường chứng khoán, thay đổi giá trị một số loại chứng khoán cụ thể để trục lợi tài chính. Cơ quan nhà nước khó phát hiện và cần thời gian để theo dõi, xác minh, xử phạt các đối tượng.
Fideco đang là tâm điểm bàn luận của thị trường chứng khoán
III. Quy định xử phạt
Theo Khoản 1 Điều 33 Thông tư 96/2020/TT-BTC hướng dẫn công bố thông tin trên thị trường chứng khoán
“Điều 33. Công bố thông tin của người nội bộ và người có liên quan của người nội bộ
1. Người nội bộ của công ty đại chúng, công ty đầu tư chứng khoán đại chúng, quỹ đại chúng và người có liên quan của các đối tượng này phải công bố thông tin, báo cáo trước và sau khi thực hiện giao dịch cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở giao dịch chứng khoán (đối với cổ phiếu niêm yết, đăng ký giao dịch, chứng chỉ quỹ đại chúng niêm yết), công ty đại chúng, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán khi giá trị giao dịch dự kiến trong ngày từ 50 triệu đồng trở lên hoặc giá trị giao dịch dự kiến trong từng tháng từ 200 triệu đồng trở lên tính theo mệnh giá (đối với cổ phiếu, trái phiếu chuyển đổi, chứng chỉ quỹ) hoặc theo giá phát hành gần nhất (đối với chứng quyền có bảo đảm) hoặc giá trị chuyển nhượng (đối với quyền mua cổ phiếu, quyền mua trái phiếu chuyển đổi, quyền mua chứng chỉ quỹ), kể cả trường hợp chuyển nhượng không thông qua hệ thống giao dịch tại Sở giao dịch chứng khoán (như các giao dịch cho hoặc được cho, tặng hoặc được tặng, thừa kế, chuyển nhượng hoặc nhận chuyển nhượng chứng khoán và các trường hợp khác), cụ thể như sau:
a) Trước ngày dự kiến thực hiện giao dịch tối thiểu 03 ngày làm việc, người nội bộ và người có liên quan phải công bố thông tin về việc dự kiến giao dịch theo mẫu quy định tại Phụ lục XIIIhoặc Phụ lục XIVban hành kèm theo Thông tư này;
b) Thời hạn thực hiện giao dịch không được quá 30 ngày, kể từ ngày đăng ký thực hiện giao dịch. Người nội bộ và người có liên quan phải thực hiện theo thời gian, khối lượng, giá trị do Sở giao dịch chứng khoán đã công bố thông tin và chỉ được thực hiện giao dịch đầu tiên vào ngày giao dịch liền sau ngày có thông tin công bố từ Sở giao dịch chứng khoán;”
Qua đó, trước ít nhất 03 ngày, tổ chức, cá nhân muốn giao dịch chứng khoán sẽ phải báo cáo với cơ quan có thẩm quyền, tổ chức liên quan để biết sự việc. Tuỳ mỗi loại chứng khoán sẽ áp dụng thủ tục, hồ sơ báo cáo khác nhau.
Cần thực hiện quy trình mua bán chứng khoán theo pháp luật để đảm bảo thị trường giao dịch minh bạch, công bằng
Qua đó, cá nhân, doanh nghiệp có hành vi không báo cáo dự kiến giao dịch chứng khoán sẽ chịu phạt từ 5 triệu đến 500 triệu đồng. Ngoài ra, tuỳ tính chất, mức độ vi phạm sẽ áp dụng cấc hình phạt bổ sung (như huỷ giao dịch, đình chỉ giao dịch chứng khoán,…).
Trong trường hợp cá nhân, doanh nghiệp không báo cáo với Uỷ Ban Chứng khoán Nhà nước và các tổ chức liên quan,tùy theo hành vi, mục đích và hậu quả sẽ phải đóng phạt tiền đi cùng các hình phạt bổ sung (như đình chỉ giao dịch chứng khoán,…). Cụ thể theo Căn cứ Khoản 5 Điều 33 Nghị định 156/2020/NĐ-CP được sửa đổi bởi khoản 27 Điều 1 Nghị định 128/2021/NĐ-CP:
“5. Hành vi không báo cáo về việc dự kiến giao dịch bị xử phạt theo giá trị chứng khoán giao dịch thực tế tính theo mệnh giá (đối với cổ phiếu, trái phiếu chuyển đổi, chứng chỉ quỹ) hoặc theo giá phát hành gần nhất (đối với chứng quyền có bảo đảm) hoặc giá trị chuyển nhượng (đối với quyền mua cổ phiếu, quyền mua trái phiếu chuyển đổi, quyền mua chứng chỉ quỹ) như sau:
a) Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng nếu giao dịch có giá trị từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;
b) Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng nếu giao dịch có giá trị từ 200.000.000 đồng đến dưới 400.000.000 đồng;
c) Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng nếu giao dịch có giá trị từ 400.000.000 đồng đến dưới 600.000.000 đồng;
d) Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng nếu giao dịch có giá trị từ 600.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;
đ) Phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng nếu giao dịch có giá trị từ 1.000.000.000 đồng đến dưới 3.000.000.000 đồng;
e) Phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 150.000.000 đồng nếu giao dịch có giá trị từ 3.000.000.000 đồng đến dưới 5.000.000.000 đồng;
g) Phạt tiền từ 150.000.000 đồng đến 250.000.000 đồng nếu giao dịch có giá trị từ 5.000.000.000 đồng đến dưới 10.000.000.000 đồng;
h) Phạt tiền 3% đến 5% giá trị chứng khoán giao dịch thực tế nếu giao dịch có giá trị từ 10.000.000.000 đồng trở lên. Trường hợp mức phạt tiền cao hơn mức phạt tiền tối đa quy định tại điểm b khoản 3 Điều 5 Nghị định này thì áp dụng mức phạt tiền tối đa quy định tại điểm b khoản 3 Điều 5 Nghị định này.”
Qua đó, cá nhân, doanh nghiệp có hành vi không báo cáo dự kiến giao dịch chứng khoán sẽ chịu phạt từ 5 triệu đến 500 triệu đồng. Ngoài ra, tuỳ tính chất, mức độ vi phạm sẽ áp dụng cấc hình phạt bổ sung (như huỷ giao dịch, đình chỉ giao dịch chứng khoán,…).
Ân Quang – 16/07/2024
